Antonie van Rijswijk (40) ID 2814

= Spion gefusilleerd =

Dramatisch was de ondergang van de mijnenlegger Hydra. Op de avond van 15 mei bevond het schip zich in ’t Zijpe, waar het ruim een half uur bloot stond aan vuur van Duits pantserafweergeschut en zware mitrailleurs. Aan boord vielen enige gewonden, er werd ernstige schade toegebracht aan ketels en stoomleidingen. Nadat ongeveer 12 opvarenden overboord waren gesprongen, zette de commandant het lekgeschoten schip omstreeks half 11 aan de grond tussen Vianen en Ouwerkerk. Daarna begaf hij zich met de rest van de bemanning in de boten. De opvarenden, die overboord waren gesprongen, trachtten zwemmend de wal te bereiken. Onder hen bevonden zich de majoor-machinist A. Van Rijswijk en de korporaal bottelier C. Broere. De op de wal van Schouwen gelegerde Nederlandse troepen namen hen onder vuur.
Machinist Van Rijswijk werd dodelijk getroffen en aanvankelijk heette het dat Korporaal Broere was verdronken. Latere nasporingen leverden ten aanzien van Broere echter een veel dramatischer verhaal op.

Mevrouw A. Wiebrens-Beekman en de veerman L.G. van Popering verklaarden namelijk, dat een drenkeling van de Hydra op de dijk bij het café Het Veerhuis te Zijpe op last van een Nederlandse kapitein, die hem voor een Duitse spion hield, door soldaten is doodgeschoten. Volgens mevrouw Wiebrens zou het slachtoffer zich bekend hebben gemaakt als ‘Broere uit Vlissingen’, volgens Van Popering als ‘een Hollander’.
Van Popering heeft de executie meegemaakt, maar mevrouw Wiebrens ‘heeft haar wetenschap uit de tweede hand, van de dochter van de veldwachter’, aldus een door Mr. D.J. Veegens in september 1982 opgesteld rapport.

Kapitein J.R.D., die het bevel tot executie van korporaal Broere gaf, stond op 23 september 1942 terecht voor de kamer voor strafzaken van militaire aard van de arrondissementsrechtbank te ’s-Gravenhage. *)
Bij vonnis van 7 oktober 1942 is hij, zonder nadere motivering, vrijgesproken. Een uitspraak, die Mr. D.J. Veegens heeft verbaasd. In zijn rapportage licht hij een en ander toe: ‘De verdachte heeft erkend bevel tot schieten op het voor hem gebrachte slachtoffer te hebben gegeven. Zes getuigen bevestigen, dat daarna uit een groepje Nederlandse militairen is gevuurd; slechts een van hen verklaart zelf gerichte schoten – naar hij meent twee – te hebben gelost. Alleen een sergeant had een ‘onbestemd gevoel dat er iets gebeurde wat niet goed was’, maar hij was te moe geweest om zich daartegen te verzetten. Het verweer dat de drenkeling – die ‘met een Duits accent (?)’ een paar woorden heeft gestotterd – voor een spion kon worden gehouden, is geen weerlegging waard. Zelfs in die veronderstelling was het naar oorlogsrecht en dienstvoorschrift verboden hem zonder vorm van proces af te maken. Dit werd vóór 1940 aan iedere officier geleerd. De verklaring van Van Popering, dat de kapitein en zijn manschappen zich in het café bedronken hadden, klinkt erg waarschijnlijk.
Zo heeft deze beschamende gebeurtenis een onbevredigende afloop gehad. ‘Kan dat zijn geweest
omdat de rechter moest oordelen in een tijd waarin de bezetter op onvergelijkbaar grotere schaal
misdrijven tegen het leven beging?’, aldus Mr. D.J. Veegens.

*) Op last van de bezetter werden de Krijgsraden in oktober 1940 opgeheven                            Bron: Stiwotforum.nl

Was eerst begraven in Noordgouwe.